ESKİ TÜRKÇE KELİMELER





Eskiye dair birçok şeyi oldum olası sevmişimdir. Bunların başında da dilimizde kulağa hoş gelen eski Türkçe kelimeler gelir. Bundandır ki günlük hayatta çoğunlukla kullanamasam da , yazdığım yazılarda araya sıkıştırıveririm bir iki eski kelimeyi. 
 Kelimelere dair hoşlandığım şeylerden biri de , kelimenin kökünü, hangi dilden dilimize geçtiğini araştırmaktır. 
Bugün de sizlerle güzel bulduğum eski kelimeleri paylaşmak, onları beraber incelemek istedim. Umarım keyifle okursunuz :)




1.  Müteşekkir

 '' Şükran , memnuniyet ''

Dilimize Arapçadan geçmiş olan bu kelime , teşekkür kelimesinden türetilmiştir. 
Karşılıksız yapılan bir iyilik için duyulan minnettarlığı ifade eder.




2. Namütenahi

    ''  Sonsuz , ucu bucağı olmayan ''

Farsça '' na '' ,  Arapça '' mütenahi '' köklerinden türetilmiştir. 
Sonsuz anlamına gelir.
Aslında Arapçada mütenahi sonlu anlamına gelir. 
Fakat başına gelen '' - na '' eki ile bu kelime olumsuzlaştırılmıştır. 




3. Meyus

 '' üzgün , ümitsiz, kederli ''

Dilimize Arapçadan geçmiştir. 
Ümitsizlik anlamındaki '' yeis '' kelimesi ile aynı kökten gelmektedir.





4. Haddizâtında 

'' esasında , aslında ''

Dilimize Arapçadan geçmiştir.
Kelimenin etomolojisini inceleyecek olursak , '' had '' Arapçada sınır ,
'' zat '' ise kişilik ve öz anlamlarına gelir. 
Bu kelimeyle birlikte hem kişinin cümlesi diğer cümlelerden ayrılmış,
hem de zat ifadesi ile de kendi fikirlerini açıklayacağı anlamına gelir.




5. Safderun

'' temiz kalpli , kolayca aldatılabilen ''

Arapça '' saf '' ve Farsça '' derun '' kelimelerinin birleşiminden oluşmuştur.





6. Payidar

''  ölümsüz , kalıcı ve devamlı ''

Dilimize Farsçadan geçmiştir. 




7. Vaveyla

'' çığlık , feryat ''

Dilimize Arapçadan geçmiştir.




8. Munis

'' sıcakkanlı , uysal , uyumlu ''

Dilimize Arapçadan geçmiştir.
Sıfat olarak ise '' alışılmış, yabancı olmayan '' anlamlarını da içerir.




9. Sarfınazar

'' görmezden gelme , vazgeçme , dikkate almama ''

Dilimize Arapçadan geçmiştir.
Kendinden önce gelen kelime  -den ekiyle bitiyorsa, cümleye göz ardı edilse de , sayılmasa da anlamlarını katar.




10. Berceste

'' Güzel , seçilmiş , değerli ''

Dilimize Farsçadan geçmiştir. 
'' Ber '' üzeri anlamında iken , '' ceste '' sıçramış anlamındadır.
Bu nedenle bu kelime seçilmiş anlamında kullanılır. 




11. Hissikablelvuku

'' Önsezi , hissetmek , tahmin etmek ''

Dilimize Arapçadan geçmiştir. 




12. Tahayyül

'' Hayal etme , zihinde canlandırma ''

Dilimize Arapçadan geçmiştir.
 '' Hayal '' kelimesinden türetilniştir.




13. Müşkülpesent

'' Zor beğenen , her şeye kusur bulan , titiz ''

Kelime, Arapça  '' müşkil '' ( zor ) ve Farsça  '' pesend '' ( beğenen ) kelimelerinin bir araya getirilmesi ile oluşturulmuştur.





14. Lâyetezelzel

'' Sarsılmaz ve güvenilir ''

Dilimize Arapçadan geçmiştir.
Kelimenin bileşimindeki '' tezelzül '' sarsıntı anlamına gelmektedir.
Kelimenin başındaki '' la '' Arapçada ''hayır'' anlamına gelmektedir. 
Yani bu şekilde kelime olumsuzlaştırılmıştır.




15. Lafügüzaf

'' boş laf  , gereksiz lakırdı ''

Farsça kökenli bir kelimedir.





16. Dilhun

'' kalbi yaralı , büyük üzüntü içinde olan ''

Dilimize Farsçadan geçmiştir.




17. Pestenkerani

'' önemsiz , değersiz , uydurma söz ''

Farsça kökenlidir.
Genellikle küçümseme anlamında kullanılır. 




18. Merdümgiriz

'' kalabalığı sevmeyen , insanlardan kaçan ''

Farsça kökenli bir kelimedir.




19. Şikemperver

'' Boğazına düşkün , yemek yemeyi seven ''

Farsça kökenli bir kelimedir.
'' Şikem '' karın , '' perver '' besleyen demektir. 




20. Feveran

'' Birdenbire öfkelenme ''

Dilimize Arapçadan geçmiştir. 




İçlerinde en beğendikleriniz ya da kulağınıza ilginç gelenler hangileri ? 
Lütfen yorum olarak bırakır mısınız :) 


Allah'a emanet...

Yorumlar

  1. Tam benlik ya:) hep sevmişimdir eski zaman sözlerini.:)) keşke ikinci blogumun ismi bunlardan biri olsaydı tühhh.:)girift gibi:(

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. Dimi çok güzell :)
      Olsun bence ikinci bloğunun ismi gayet güzel, ama çok istiyorsan değiştirebilirsin , sonuçta yeni açtın hala şansın var değiştirmeye :)

      Sil
  2. Çok severim bende eski Türkçe kelimeleri 😊 bunlarda aklimda kalsın 😊 emeğine sağlık canım benim sevgiler 😊❤

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. Ne güzel herkes çok seviyormuş :D
      Teşekkür ederim 💞
      Benden de sevgiler efendim 🌹

      Sil
  3. Güzel bir yayın olmuş... Emeğiniz için teşekkür ediyorum...

    YanıtlaSil
  4. Bir de beğendiklerimizi sormuşsunuz; söyleyeyim;
    Müphem
    Mütemadiyen
    Alayiş
    Stayiş
    Munis
    Tahkir
    Yeis
    Umumiyetle

    Yazılarımda mütemadiyen kullandığım ve şimdilik aklıma gelen kelimeler bunlar...

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. Bu kelimeler de çok güzel , bizimle paylaştığınız için teşekkür ederim 🌹

      Sil
  5. çook güzel bişi düşünmüşsüüün :) namutena sende konular maşallah :) du bakayım bak, binaenaleyh, vakanuvis, merdümgiriz, bunlar neeee :)

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. Çok teşekkür ederiim :)) Aslında yazacak konuları kolay kolay bulamıyorum, gelince de unutmadan bir şeyler karalıyorum ^^
      Binanealeyh : dolayısıyla ,
      Vakanüvis : Osmanlı'da devlet tarihçilerine deniyor ,
      merdümgirizde kalabalığı sevmeyenler için kullanılan bir sıfat :)
      Sevgiler 💕

      Sil
  6. Kulağa gelen tınıları bile "harikulade" ben de bu kelimeyi çok severim.
    harikulade
    sıfat (ha:rikula:de, l ince okunur) Arapça ḫāriḳ + ʿāde
    1. sıfat Eşi görülmemiş, şaşkınlık yaratıcı, olağanüstü
    "Elimde büyük bir şairin harikulade kitabı var." - A. Haşim

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. Bu kelimenin de fonetiği " harikulade " kesinlikle :)
      Bizimle paylaştığınız için teşekkür ederim ^^
      Benim de favori kelimem
      " hissikablelvuku "

      Sil
  7. Bazı kelimeleri bilmiyordum. Mesela Merdümgiriz. Halbuki bana çok yakın bir sıfat. :)

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. Ben de öyleyim :) Yalnızlık insana iyi geliyor , kalabalıklar beni yoruyor şahsen .
      Sevgiler 💞

      Sil
    2. Telaffuzu kolay olsaydı isim olarak kullanabilirdim. :)
      Müfred de bu sebepten bana uygun.

      Sil
  8. Eski kelimeleri severim. Ilk kelimeleri Yeşilçamdan aşinayız, ortaya doğru Samiha Ayverdi okumanın avantajı, sonlara doğrudan "onlar neydi öyle" :) :)
    Şaka bir yana iletişim kurmuyoruz, haliylede çoğu kelime unutulup gidiyor :(

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. Tespitiniz çok hoşuma gitti :)
      Gerçekten kolaydan zora doğru gitmişim kelimeleri sıralarken farkına varmadan :D
      Evet maalesef , özellikle teknoloji hayatımıza bu denli girdiğinden beri iletişim kuramaz , hal hatır bile soramaz hale geldik...
      Teşekkür ediyorum yorumunuz için 💞

      Sil

Yorum Gönder